Reizen in mijn tuin

Héhé mijn stadstuintje is dit jaar volwassen geworden. Meer zen dan ik ooit had durven hopen die groene oase van mij. Nochtans zijn tuinen eigenlijk nooit mijn ding geweest, de tuin was het terrein van mijn vader, vandaar. Maar de mens wordt milder met de jaren, en ouder word ik. Aangezien ik deze zomer geen grote reisplannen koesterde, heb ik mezelf getrakteerd op een trendy tuinzetel en een stapel lectuur. En het heeft gewerkt. Heel lang geleden dat ik nog zo’n leesritme heb aangehouden: ik heb er stilaan weer het kopje bij en dat kopje heeft opnieuw een serieuze leeshonger. Gisteren net op de eerste dag van de herfst sloot ik de laatste van de acht boeken die sinds eind juni prominent en permanent lagen te lonken.

Het leesfestijn werd groots geopend met ‘De Bastaard van Istanbul’. In alle opzichten een vrouwenboek, maar geloof het zelfs uit mijn mond: deze bastaard valt bijzonder te pruimen. De titel van elk hoofdstuk is een geliefkoosd ingrediënt uit de Turkse keuken en op die manier serveert de schrijfster een voortdurend verrassend menu. De manier waarop Elif Shafak verschillen in cultuur en karakter weet te shaken, resulteert in fusionliteratuur om van te likkebaarden. Ik had in juni net enkele dagen van Istanbul mogen proeven en de stad en de schrijfster smaken beide beslist naar meer. Oja, de kaft weerhield me eerst om het boek aan te schaffen, maar blijkt achteraf weerzinwekkend geniaal.

Vervolgens trok ik nog verder oostwaarts en belandde met ‘Het Yacoubian’ van Alaa al Aswani in een broeierig Caïro. Beetje bij beetje legt de schrijver in deze taboeloze roman de zwaktes bloot van de bewoners van het Yacoubian-appartementsgebouw in de Egyptische hoofdstad. Ik hou van boeken en films die in een ware collagestijl de verwevenheid van de op het eerste gezicht naast elkaar levende personages, vlijmscherp in beeld brengt. Thema’s waarvan ik dacht dat die in de Arabische wereld taboe waren, worden in dit boek door een Egyptische auteur vlijmscherp aangesneden, alleen al omwille van dit inzicht is dit boek heerlijk verruimende literatuur.

Dan toch weer terug naar Istanbul voor het gelijknamige en euch … melancholische boek van Nobelprijswinnaar Orhan Pamuk. Wie het ooit gelezen heeft, begrijpt mijn euch … De leesrit verliep met horten en stoten maar ik heb mijn bestemming bereikt. Ik had in juni kennisgemaakt met een zonovergoten swingend Istanbul, Pamuk stelde mijn beeld grijs bij. Ik hield meer van mijn kleurrijk Istanbul, maar toen de zondvloed begin september in de Turkse hoofdstad losbarstte en ik geconfronteerd werd met de hallucinante beelden van een verzopen stad, hoorde ik de schrijver -die tijdens de overstromingsramp ongetwijfeld een enorme opstoot van melancholie heeft gekend- denken ‘zie je wel, istanbul-bleuke die je bent’. Pamuk verdient volgens mijn een betere vertaler.

Wat later verkeer ik kortstondig in het gezelschap van Lieve Joris. Samen met haar bezoek ik in een razend leestempo ‘De Hoogvlaktes’. Alhoewel het boek het verslag is van een voettocht in het Oosten van Congo, leest het als een trein. Het hart van Afrika is andermaal verwarmend en verscheurend tegelijkertijd.
Zal ik ooit de moed hebben om echt in dat hart te gaan kijken ? Iemand die een b&b uitbaat met een bwana kitoko-suite is dat eigenlijk aan zichzelf verplicht.

En dan ga ik wat uitrusten aan de Italiaanse kust. Alhoewel, van rust is er geen sprake, want de jonge Elio uit de roman ‘Noem me bij jouw naam’ is tot over zijn oren verliefd op Oliver. André Aciman fileert het spel van de begeerte tot op het bot. Zelfs een valse trage als ik krijgt het op z’n heupen van het gedraal van deze twee jongens in dit bijwijlen best wel herkenbaar coming out-verhaal.

Op naar Azië dan maar voor het ‘in your European face’-boek van Kishore Mahbubani . Een interview in Humo waarin deze auteur de visie van oud Navo-baas Willy Claes op de wereld na de val van de Muur als ronduit dom omschreef, bracht mij op het spoor van zijn boek: ‘De eeuw van Azië’. En het moet gezegg, mijn (West)-Europees wereldbeeld kreeg het stevig te verduren. Ik heb tijdens het lezen driftig zitten onderstrepen. Mahbubani slaagde er en passant ook in om mijn toekomstbeeld optimistischer te tunen en mijn honger om Azië aan den lijve te ondervinden aan te scherpen.

Abellah Taïa’s ‘Arabische Melancholie’ lag al ruime tijd naar mij te lonken. Maar ik heb de verleiding lang weerstaan, goed wetende dat het genot des te groter zou zijn eenmaal ik mij aan z’n verhaal zou overgeven. Taïa is de eerste geoute gay-auteur van Marokkaanse origine. Het worstelen met z’n geaardheid en het verzoenen ervan met z’n achtergrond vormt het thema van dit boek. Hij sleurt z’n lezer ongegeneerd mee op de roetsjbaan van z’n leven. Ik hing van begin tot einde aan z’n lippen. Respect voor Abellah en voor Rab, Azk … en alle anderen van de familie. Wanneer ik nog eens diep verdrink in jullie amandelogen, zal ik er de Arabische melancholie in lezen.

Ik eindigde de reis in mijn tuin daar waar ik ze begonnen was: ‘Turkse jaren’ van mijn Istanbulgids Dirk Vermeiren voerde me terug naar deze bruisende stad. De vrt-correspondent toonde mij tijdens een citytrip net voor het begin van de zomer zijn Istanbul. In ‘Turkse jaren’ sleept hij mij verder mee in zijn Turkije. De warmhartige Dirk Vermeiren opent veel al even warmhartige Turkse deuren. Z’n passie voor het land dampt op uit het boek, z’n journalistieke kritische zin weerhoudt hem voor de dweperige val. Volgend jaar wordt Istanbul Europese culturele hoofdstad, ik ga met plezier meevieren.

Boeken lezen is altijd een beetje reizen. Ik heb me deze zomer in mijn tuinzetel én op boekwerken van vooral buitenlandse auteurs gegooid. Ze doorbraken mijn Europese grenzen en wie grenzen verlegt, verlegt zichzelf en daarmee behoed je jezelf voor mentale doorligwonden. Boeken lezen is ook reizen in de ziel van de schrijver, gelezen boeken delen, geeft dan weer een inkijk in de ziel van de lezer.

Ik ben hard aan het werken aan mijn herfststapel. Ik ben van plan om mijn tuinzetel in te ruilen voor een leesplek in een aantal fijne Brusselse cafés. Ik hou jullie op de hoogte.

21-09-2009

Ga terug

B&B Zinneke  •  Belgische Onafhankelijkheidslaan 65, 1081 Brussel  •  +32 (0)497 46 29 96  •  contact@zinneke.info